SATISPHACTION – Upcycling van PHA's tot innovatieve materialen voor volledig duurzame voedselverpakkingen
Het SATISPHACTION-project is in 2025 bekroond met een budget van 3,7 miljoen euro in de zeer competitieve EIC Pathfinder-oproep: PATHFINDER CHALLENGE “Door de natuur geïnspireerde alternatieven voor voedselverpakkingen en folies voor de landbouw”, gefinancierd door de Europese Commissie via de Europese Innovatieraad (EIC).
Conventionele, op fossiele brandstoffen gebaseerde kunststoffen hebben een hoge koolstofvoetafdruk en zijn moeilijk afbreekbaar, wat aanzienlijke milieuschade veroorzaakt. Polyhydroxyalkanoaten (PHA’s) vormen een biologisch afbreekbaar en hernieuwbaar alternatief, maar hun hoge kosten en verwerkingsproblemen belemmeren een wijdverbreid gebruik. Om deze beperkingen aan te pakken, streeft het door de EIC gefinancierde SATISPHACTION-project naar de ontwikkeling van baanbrekende chemische en biotische upcyclingprocessen. Het project zal gebruikmaken van computerondersteunde ontwikkelingsprocessen en AI om PHA’s met verbeterde eigenschappen te verkrijgen, wat zal leiden tot formuleringen die minder afhankelijk zijn van additieven en mengsels om aan de verwerkbaarheidseisen te voldoen. Bovendien zal het project de integratie van stabiele, thermostabiele enzymen onderzoeken voor versnelde zelfafbraak, om de vorming van microplastics in terrestrische en mariene ecosystemen te voorkomen. Dergelijke ontwikkelingen zullen worden gevalideerd door de uitwerking van drie prototypes voor voedselverpakkingen: thermogevormde bakjes, flexibele, thermisch lasbare zakjes en biokleefstoffen. Deze nieuwe upcyclingaanpak zal leiden tot kosteneffectieve en volledig biologisch afbreekbare PHA-plasticverpakkingen.
SATISPHACTION is een vierjarig project dat wordt gecoördineerd door Ainia en waaraan negen partners uit vijf verschillende Europese landen deelnemen: Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk, België, Portugal en Spanje. Het consortium combineert de wetenschappelijke en technische expertise van universiteiten en R&D-centra (AINIA, het Margarita Salas Centrum voor Biologisch Onderzoek CIB-CSIC, NOVA Universiteit Lissabon, King’s College London en NAITEC) met de ondersteuning van innovatieve kunststofbedrijven (Natureplast en Polykey), deskundigen op het gebied van duurzaamheidscertificering (Normec OWS) en vertegenwoordigers van de verpakkingsindustrie (Packaging Cluster).
De in het project ontwikkelde capaciteiten omvatten:
- Chemische en enzymatische upcycling van biopolymeren
- Recycling van biopolymeren in levende celsystemen
- Stamengineering voor microbiële fermentatie en downstreamverwerking
- AI-ondersteunde ontdekking van polymeren
- Organokatalytische polymerisatie van digitaal ontworpen iPHA's
- Compounding met thermostabiele enzymen voor versnelde biologische afbraak
- Formulering van bio-kleefstoffen en bioplastics
- SSbD voor toepassingen in voedselverpakkingen
- Analyse van biologische afbraak onder gesimuleerde omstandigheden in zee, zoet water en de bodem
- eLCA, sLCA en LCC
- Naleving van de levensmiddelenwetgeving
Het project, dat op 1 oktober 2025 van start gaat, zal de sector van de bioplastiekproductie beïnvloeden met circulaire en kosteneffectieve alternatieven voor kunststoffen op basis van fossiele koolstof, waardoor de afhankelijkheid van niet-hernieuwbare bronnen wordt verminderd en het concurrentievermogen van de Europese industrie wordt versterkt. De resultaten zullen bijdragen aan het verminderen van de CO₂-uitstoot, het voorkomen van de vorming van microplastics en het vermijden van de aanwezigheid van zorgwekkende chemische stoffen, zoals hormoonverstorende stoffen, in de voedselketen.
